GERÇEK Mİ? NE ALAKA !..

     Amerikan Film Enstitüsü'nün Adana'da düzenlediği "Belgesel Film Günleri"ndeydim.
Misafir yönetmene genç izleyicilerden biri "Sinema yapmak istediğini ama parasının yetmemesi nedeniyle yapamadığını ve sinema yapabilmesi için kendisine ne önerebileceğini" sordu.
Yönetmenin cevabı ise, kısa film yaparak işe başlamasını öğütlemek oldu.
Genç, yüz ifadeleriyle ona bile parasının yetmeyeceğini belirtince, her şeye burnunu sokmak gibi bir adedi olan ben kalktım ve "Öyleyse 'Fotoğraf' yap" deyiverdim.
Dedim ama dediğime de pişman oldum. Sinemaya ilgi duyanlar üzerime geldiler."Ne alaka!.."  diyerek.
KEL ALAKA DEĞİL?
Tabi ki ben "Kel alaka!" değil, bal gibi alaka diye düşünüyorum ve düşündüğümü de dilimde tutamam.
"Bence en kısa film 'fotoğraf'dır " diye cevapladım. .
(Burada sinema denilen şeyin teknik olarak,bir saniye içerisinde arka arkaya 24 fotoğrafın gösterilmesi olduğunu hatırlatmak isterim)
Bundan da "Fotoğraf" yaparken aynı film çeker gibi, objelerin anlatılacak öyküye göre düzenlenmesi gerektiğini kastetmek istemiştim
Kastımı da söylemeye çalıştım.
Bu defa da fotoğrafçılardan biri "Ne alaka!" dedi. Ona göre fotoğraf tarihin şahidi olmalıymış, fotoğrafçı hiçbir şeye müdahale etmeden, fotoğrafını gerçeğin birebir aynısı olarak yapmalıymış.
"Ne alaka!" diye sormak sırası bana gelmişti.
"Ne alaka! Şimdi sen siyah beyaz fotoğraf çekiyorsun ama fotoğrafındaki o şirin kızın yeleği aslında kırmızı?.."
Ve cevap yok!..
HAKSIZLIK EDİLİYOR
Ben aslında "Fotoğraf"a haksızlık edildiğini düşünüyorum.
Haksızlık "Gerçek olmak zorunluluğu" gibi ağır bir yükün ona yüklenmeye çalışılmasında. Açıkça da söyleyeyim sözüm zaten belgesel veya fotoröportaj dalları dışında üretim yapan arkadaşlarıma değil.Bu yazıdaki mecram belgesel, fotoröportaj, hatta haber fotoğrafı diye ifade edilen alan.
Geçenlerde Hürriyet Gazetesi'nde bir haber gördüm. Cumhurbaşkanı Gül, beraber yargılandığı davada ağır bir cezaya çarptırılan eski hocası Necmettin Erbakan'ı affetmiş.
Altında da bir Erbakan fotoğrafı.
Erbakan takke ile kapanmış kafasını hafifçe öne eğerek, sağ elini kalbinin üzerine koymak suretiyle, "Eyvallah" der gibi görülüyor.Bakar bakmaz hocanın Cumhurbaşkanı'na minnettarlığını sunduğu izlenimini alıyorsunuz.
Bu fotoğrafın gerçeği böyle mi?
Nerede çekildi acaba bu fotoğraf ?
Mesela Erbakan kendine sevgi gösterisi yapan bir taraftarına selam verirken çekilmiş olabilir mi? Bilemem! Ama af olayından sonra Hoca ile Cumhurbaşkanı'nın karşı karşıya gelmediğini bildiğimize göre, Gül'e böyle bir ifadede bulunduğu sırada çekilmiş olamaz.
Zaman Gazetesi'ndeydi zannederim.Başka birinde de olabilir.Aydın Doğan'ın haksız kazanç elde ettiğini yazan bir başlığın altına, bir yemek sırasında büyük bir lokmayı, ağzını iyice açarak yutmaya çalışan bir Aydın Doğan portresi konmuştu.
Hani, belgesel fotoğrafın demir zırhlı şövalyeleri Haberciler birebir gerçeği yansıtırdı?
Bence yine de gerçeği yansıtıyorlar! Ama hangi gerçeği?
Yine bence "Fotoğraf" sadece "Fotoğrafçı"'nın gerçeğini yansıtır.Bu yüzden "Fotoğrafçı"nın kendi öyküsünü anlatmak uğruna, her bir "Fotoğraf"ını bir rejisör gibi yönetmesi gerektiğine inanıyorum.İşte o zaman "Fotoğraf"ın içinde "Fotoğrafçı"nın kendisini görebilirsiniz.
Belki de "Fotoğraf"çının "Fotoğraf"larında kullanmış olduğu gerçeğine "Gerçeklik" demek gerekiyor. Gerçekliği gerçeğe döndürecek olan ise izleyicinin ta kendisidir. O kendi entelektüel birikimi ile "Fotoğrafçı"nın yorumunu karşılaştırarak, yeni bir gerçeğe ulaşmaya çalışır.Ama unutmayınız ki bu da sadece izleyicinin gerçeğidir.Başka bir şey değil!
ASLAN YÜREKLİ RİCHARD ASLAN MI?
Geçenlerde NTV'de dünyanın önemli belgeselleri (veya benzeri bir isimli)bölümünde bir film izlemiştim.Aslan Yürekli Richard'ın Selahattin Eyyubi ile savaşını anlatıyordu bu film.Asırlar önce olmuş bir olaydaki karakterleri anlatmak için haliyle aktör kullanacaksın.Mekanlar için ise dekor.
Yani aktörler ve dekorlarla yapılan bir belgesel.
Gerçek olan sadece öykü.(O da gerçek mi acaba?)
Düşünün bir kere, senarist İngiliz değil de bir Arap olsaydı öykü aynı kalır mıydı? Ta İngiltere'den Kudüs'ü yağmalamaya gelen Richard'a o Arap "Aslan" lakabını verir miydi?
Ancak durum böyleyken film dünyanın önemli belgeselleri arasına girebiliyor.
NE ALAKA!
Gelin bir fikir jimnastiği yapalım.
Bu kez filmin senaristinin uyruğunu değil de rejisörünün mesleğini değiştirip "Fotoğrafçı" yapalım.Adam (veya kadın) aynı öyküyü bu kez fotoğraflamaya çalışsın. Bunda da en az filmdeki kadar başarılı olsun.
Aktör kullandı, dekor hazırladı, olay gerçeğin birebir kendisi değil diye bu fotoğraflarla yapılan bir gösteri belgesel kabul edilmeyecek mi?
Şimdi siz karar verin.
Bence "Ne alaka!..".

NOT; Önemli "Fotoğrafçı" Erdal Kınacı'nın beyninden sonra bedeninin de özgür kaldığını duydum. Kendine başarılarının devamını diliyorum.