Biliyorsunuz insan gözünün görme biçimine uygun perspektifi ilk kez Rönesans sanatçılarından Masaccio kullandı.
"Cisimler kendini gözleyen gözlerden uzaklaştıkça daha küçük görülür."
Kimine göre resim sanatının başlangıcı sayılan bu keşfin yapılabilmesi, insanoğlunun yüzyıllarını aldı diyebilirim.
Ne yüzyılları! Bin yılları aldı demek gerekiyor.
Altamira Mağarası'nda bulunan ilk resimlerin yaklaşık 50 bin yıl önceye ait olmasını dikkate alırsanız hesabı sizler de yapabilirsiniz.
Peki Masaccio'dan evvel resim yapanlar perspektif kullanmadılar mı?
Tabi ki kullandılar.
Ama onlar (önde veya arkada olmalarını dikkate almadan) önemli bulduklarını büyük, daha önemsiz bulduklarını küçük çizerek düşüncelerini çizgilerine aktardılar.
ÖNEM PERSPEKTİFİ
Eski kilise fresklerine bakarsanız ( Kapodokya Bölgesi'ni gezenler bu örneklere sık rastlamıştır) Hz. İsa daha büyük, Vaftizci Yahya daha küçük çizilmiştir. Sıradan insanlar ise iyice küçüktür.
Eğer fotoğraf 19. yy. da değil de, Masaccio'dan önce bulunmuş olsaydı, optik perspektifin insan gözünün görme biçimine benzemesi nedeniyle, Masaccio'nun keşfettiğini fotoğraf kendiliğinden ortaya koyacaktı.
Yani demem odur ki . . . Resmin sanat sayılmasına neden olacak kadar önemli sayılan bir buluş, fotoğrafın doğasının ta kendisidir. Fotoğrafçı ressamlar gibi perspektif oluşturma şeklinde bir derde sahip değildir. (Perspektifin kaçış noktasını yerleştirmeyi ayrı tutarak söylüyorum.)
Ama fotoğrafçının tek avantajı bu değil bence . . . Fotoğrafçı istediği nesneleri daha büyük, istediğini de daha küçük gösterebilecek bir tekniği, yani en az 50 bin yıl insanoğlunun duygu ve düşüncelerini anlatması için bir yöntem olarak kullandığı bir tekniği de rahatlıkla uygulayabile gelmiştir.
Yani bir taraftan görme biçimine uygun optik perspektif, diğer taraftan düşünme biçimine uygun önem perspektifi fotoğrafçıya yol göstermiştir.
İşte tam burada geniş açı objektif önem kazanmakta . . . Eğer ustaca kullanamasan yamuk yumuk bir şeyler yapan bu objektif, ustalara ise istediğini büyütme, istediğini de küçültme olanağını diğer objektiflere göre daha dramatik bir şekilde sağlar.
İLHAN MARAŞLI
Bu kadar sözü, fotoğrafa daha birkaç yıl önce başlamasına rağmen geniş açı objektifi ustaca kullanan İlhan Maraşlı'dan söz etmek için ettim. Çünkü onun fotoğraflarına bakınca önem perspektifinin duygu ve düşüncelerin anlatılması için ne kadar önemli olduğuna bir kez daha şahit oluyorsunuz.
Madem yazıyı İlhan Maraşlı'yı anlatmak için kaleme aldım, şimdi ondan uzun uzadıya bahsetmem gerekir değil mi?
Ama ben sözü hiç uzatmadan İlhan Maraşlı'nın işlerine bırakıp kenara çekilmeyi yeğliyorum. Bence bu sayfalarca yazıdan daha etkili olur. Karar sizlere ait olsun. |
